Pırlanta ve Zirkon Arasındaki Fark Nedir? Hangisi Alınmalı?

Tektaş veya beştaş yüzük bakarken vitrinlerde birbirine çok benzeyen ama fiyatları arasında büyük fark olan ürünlerle karşılaşırsınız. Bu karışıklığın temel sebebi, pırlanta ile en yaygın alternatifi olan zirkon taşın ilk bakışta birbirine çok benzemesidir. Ancak bu benzerlik görünüştedir; iki taşın yapısı, dayanıklılığı ve değeri birbirinden oldukça farklıdır.

Pırlanta ve zirkon arasındaki farkı bilmek, bütçenizi doğru kullanmanızı ve aldığınız takının zaman içinde nasıl görüneceğini öngörmenizi sağlar. Hangisini seçeceğinize karar vermeden önce iki taşın temel özelliklerini tanımak faydalıdır.

Doğal oluşum ve laboratuvar üretimi

Elmas, kesilip işlendiğinde pırlanta adını alır. Yerin çok derinlerinde, yüksek basınç ve sıcaklık altında karbondan oluşur ve volkanik süreçlerle yeryüzüne yakın katmanlara taşınır. Doğal pırlantaların çoğunda, oluşumlarından kalan çok küçük doğal izler bulunur.

Zirkon taş olarak bilinen kübik zirkonya ise doğal bir taş değildir. Zirkonyum dioksitin laboratuvar ortamında kristalleştirilmesiyle üretilir ve çok düşük maliyetle seri halde elde edilebilir. Laboratuvarda üretildiği için genellikle iç izleri yoktur ve kusursuz görünür. Burada karıştırılmaması gereken bir nokta var: laboratuvarda üretilen gerçek elmaslar da bulunur, ancak bunlar zirkondan farklıdır ve yapı olarak elmastır.

Işıltı farkı

Pırlantayı öne çıkaran en önemli özellik, ışığı yansıtma biçimidir. İyi kesilmiş bir pırlanta beyaz ışığı güçlü biçimde yansıtırken, ışığı aynı zamanda renklere ayırarak ölçülü bir renk oyunu oluşturur. Kesimin bu ışıltıya etkisini pırlanta seçim rehberi yazımızda anlattık.

Zirkon taş ise ışığı elmasa göre daha az kırar ama renklere daha fazla ayırır. Bu nedenle zirkon, ışık altında daha renkli, gökkuşağına benzer bir parıltı verir. Yan yana bakıldığında, pırlantanın daha beyaz ve dengeli parıltısı ile zirkonun daha renkli parıltısı arasındaki fark dikkatli bir gözle fark edilebilir.

Sertlik ve çizilmeye dayanıklılık

İki taş arasındaki en önemli farklardan biri sertliktir. Mineral sertliğini ölçen Mohs skalasında elmas 10 ile en sert doğal maddedir. Bu sertlik, pırlantanın günlük kullanımda çizilmeye karşı çok dirençli olmasını sağlar. Ancak sert bir darbe aldığında pırlanta da kenarından kırılabilir.

Zirkon taş Mohs skalasında 8 ile 8,5 arasındadır. Bu, takı taşı için fena bir sertlik değildir. Ancak günlük kullanımda sert cisimlerle temas ettikçe yüzeyinde zamanla ince çizikler oluşabilir ve taş yıllar içinde parlaklığını kaybedip daha mat görünebilir.

Ağırlık ve yoğunluk farkı

Zirkon, elmastan belirgin şekilde daha yoğun bir malzemedir. Aynı boyuttaki bir zirkon taş, pırlantadan yaklaşık yüzde 70 daha ağırdır. Örneğin 1 karatlık bir pırlantayla aynı büyüklükteki bir zirkon yaklaşık 1,7 karat gelir.

Bu nedenle zirkon taşlar genellikle karat yerine milimetre cinsinden çapıyla anılır. Aynı karat ağırlığında bir zirkon, pırlantadan daha küçük görünür.

Evde basit kontroller

Bir taşın pırlanta mı zirkon mu olduğu hakkında fikir edinmek için evde bazı basit kontroller yapılabilir:

• Buğu testi: Taşın üzerine nefesinizle buğu yapın. Pırlanta ısıyı çok iyi ilettiği için buğu çok kısa sürede kaybolur. Zirkon taşta buğu biraz daha uzun süre kalabilir.
• Nokta testi: Montürsüz, tek başına bir taşı sivri ucu yukarı bakacak şekilde kâğıttaki bir noktanın üzerine koyun. Pırlantadan noktayı genellikle göremezsiniz; zirkondan ise nokta çoğu zaman görülebilir. Bu kontrol takıya takılı taşlarda uygulanamaz.

Bu kontrollerin hiçbiri kesin sonuç vermez. Taşın ne olduğunu güvenilir biçimde öğrenmek için kuyumcuda test cihazıyla kontrol ettirmek ve mümkünse bağımsız bir laboratuvar sertifikasına bakmak gerekir. Genel sahtecilik kontrolleri için sahte altın nasıl anlaşılır yazımıza da göz atabilirsiniz.

Değer ve yeniden satış

İki taş arasındaki en büyük fark değerlerindedir. Pırlanta, özellikleri belgelenmiş bir değerli taştır ve bağımsız sertifikalı pırlantaların ikinci el piyasası vardır. Ancak bir pırlantayı geri satarken alınan fiyat, ödenen fiyatın genellikle belirgin şekilde altında kalır. Bu nedenle pırlanta bir yatırım aracı olarak değil, uzun ömürlü ve değerli bir mücevher olarak görülmelidir.

Zirkon ise düşük maliyetli bir üretim taşıdır ve maddi değeri çok düşüktür. Zirkon taşlı bir altın takıyı bozdururken taşlar hesaba katılmaz, yalnızca altın kısım değerlendirilir. Zirkon taşların bir ikinci el değeri yoktur.

Karşılaştırma tablosu

Hangisini tercih etmelisiniz?

Seçim bütçenize ve takıyı kullanma amacınıza bağlıdır. Evlilik teklifi veya yıldönümü gibi uzun yıllar taşınacak bir takı için pırlanta, dayanıklılığı nedeniyle sık tercih edilir. Günlük kullanımda kıyafetle uyum için takılacak moda takılarda veya kaybolma riski olan durumlarda ise zirkon taşlı ürünler bütçe dostu bir seçenektir.

Hangi seçeneği tercih ederseniz edin, taşın ne olduğunun açıkça belirtilmesini ve fişe yazılmasını isteyin. Farklı modellere katalog sayfamızdan göz atabilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Swarovski taş ile zirkon aynı şey midir?

Hayır. Zirkon laboratuvarda üretilen kristal bir taştır. Swarovski ise özel olarak kesilmiş kristal camdır. Cam yapısında olduğu için zirkondan daha yumuşaktır ve daha kolay çizilir.

Zirkon taş kararır mı?

Zirkon taşın kendisi kararmaz. Ancak sabun, krem ve ter kalıntıları yüzeyinde birikerek matlaşmaya yol açabilir. Zamanla oluşan ince çizikler de taşın parlaklığını azaltabilir.

Zirkon taşlı altın yüzük satarken taşlar hesaplanır mı?

Hayır. Zirkon taşların bozdurma değeri olmadığı için yalnızca altın kısım değerlendirilir. Altın işçilik ücreti nedir rehberimizde de anlattığımız gibi, ödeme takıdaki saf altın miktarı üzerinden yapılır.